ΠΩΣ ΚΑΤΑΝΟΩ ΕΝΑ ΚΕΙΜΕΝΟ

1.       Πολλαπλές ενεργητικές αναγνώσεις, σημειώνοντας με μολύβι.

2.       Γλωσσική εξομάλυνση> άγνωστες λέξεις/εκφράσεις με τη βοήθεια του λεξικού και του καθηγητή.

3.       Ξεκινώ από τον τίτλο, στον οποίο αποτυπώνεται το θέμα.

4.       Διαβάζω ξεχωριστά κάθε παράγραφο  και υπογραμμίζω τις λέξεις-κλειδιά,  τους βασικούς, δηλαδή, όρους, όπως κοινωνικά φαινόμενα (διαφήμιση, γλωσσική φτώχεια, χαρακτηριστικά νέων, καταναλωτισμός,  αστυφιλία, μαζοποίηση, αποξένωση, καταναλωτισμός, ΜΜΕ, οικογένεια, εκπαίδευση, τεχνολογία, χουλιγκανισμός, βία, ρατσισμός, εθνικισμός κ.ά.), αλλά και βασικά συναισθήματα και συμπεριφορές του ανθρώπου (όπως αλληλεγγύη, αλληλοσεβασμός, επιθετικότητα, αγάπη, φιλία, φιλομάθεια, κ.ά.).

5.       Προσπαθώ να καταλάβω, αξιοποιώντας στοιχεία του κειμένου, λ.χ. αν κάτω δεξιά γράφει όνομα- ιδιότητα συγγραφέα, αλλά και από το ύφος και τις  γλωσσικές του  επιλογές, γενικά, ΠΟΙΟΣ ΕΙΝΑΙ, άρα ΤΗΝ ΟΠΤΙΚΗ ΤΟΥ ΓΩΝΙΑ, σε ποιον απευθύνεται- το κοινό  του-, με ποια αφορμή ή σε ποια περίσταση= ΠΟΙΟΣ ΜΙΛΑ, ΣΕ ΠΟΙΟΥΣ, ΠΟΥ ΚΑΙ ΠΟΤΕ ΚΑΙ ΓΙΑΤΙ= ΠΛΑΙΣΙΟ Η’ ΠΕΡΙΣΤΑΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ.

6.       Δίπλα σε κάθε παράγραφο σημειώνω ΠΟΛΥ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ, με δικά μου λόγια και βασικούς όρους του κειμένου, το κεντρικό της νόημα> π.χ. αίτια γλωσσικής φτώχειας νέων, συνέπειες μίμησης αρνητικών προτύπων, προτάσεις ενίσχυσης γλώσσας νέων κ.ά.= ΠΛΑΓΙΟΤΙΤΛΟΣ.

7.       Δίνω μεγάλη έμφαση στον ΠΡΟΛΟΓΟ και  τον επίλογο, όπου εκεί συνήθως βρίσκονται  η  ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΑ/ΒΑΣΙΚΗ  ΙΔΕΑ, η θέση που  θέλει να αποδείξει  ο συγγραφέας και τα τελικά συμπεράσματά του αντίστοιχα.

8.       Αναγνωρίζω τη δομή-οργάνωση-αρχιτεκτονική του κειμένου (πώς οργανώνει τις σκέψεις του ο συγγραφέας).

9.       Κρίνω και αξιολογώ τα επιχειρήματα του συγγραφέα.

10.   Με τη βοήθεια του διδάσκοντα, προσπαθώ να κατανοήσω τη χρήση και τη λειτουργία των γραμματικών (π.χ. μετοχών, α’ προσώπου κ.ά.) και συντακτικών φαινομένων (π.χ. ενεργητική σύνταξη), καθώς και του ΥΦΟΥΣ (οικείο, τυπικό, ουδέτερο), για την εξυπηρέτηση των σκοπών του συγγραφέα.

 

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗΣ ΚΕΙΜΕΝΟΥ

 

1.       Ποια  είναι   η  οπτική γωνία του συγγραφέα?

2.       Γράψε ένα νέο κείμενο από την οπτική γωνία ενός προσώπου του αρχικού κειμένου.

3.       Βασικές ιδέες κειμένου.

4.       Δώσε τις αντίθετες ιδέες.

5.       Γιατί….?

6.       Πού οδηγεί…?

7.       Πώς αντιμετωπίζεται…?

8.       Θετικά…

9.       Αρνητικά…

10.   Προτάσεις…./ προϋποθέσεις…. κ.ά

KK

ΠΩΣ ΣΥΝΘΕΤΩ ΠΕΡΙΟΔΟΥΣ ΜΕ ΔΟΘΕΙΣΕΣ ΛΕΞΕΙΣ

 

ΕΝΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΣΚΑΡΙΦΗΜΑ

 

1. Συλλαμβάνω ένα «σενάριο», δημιουργώ μια υποτυπώδη «πλοκή» γύρω από ένα θέμα (κοινωνικό φαινόμενο, ανθρώπινο χαρακτηριστικό, αξία- απαξία κ.ά.) : π.χ., πραγματεύομαι μια πτυχή/ όψη ενός φαινομένου {αίτιο, χαρακτηριστικό, συνέπεια, προβληματισμό, πρόταση}
2. Διαλέγω το «χρόνο» (προαιρετικό): στη σύγχρονη εποχή, στις μέρες μας, στις υφιστάμενες συνθήκες, ανέκαθεν κ.ά.
3. Επιλέγω «υποκείμενο» : Ποιος; Οι νέοι, οι κρατούντες, οι ιθύνοντες, οι πνευματικοί ταγοί, τα κοινωνικά φαινόμενα, π.χ. ο καταναλωτισμός, η εποχή που διανύουμε, η σύγχρονη κοινωνία κ.ά.
4. Αποφεύγω κοινότοπες καθημερινές «ιστορίες-αφηγήσεις», ονόματα φανταστικών προσώπων, ασάφειες κ.ά.
5. Επιμελούμαι τη γλώσσα και καθορίζω το ύφος (ανάλογα και με το θέμα) : προτιμώ δυναμικά και πρωτότυπα ρήματα, επιρρηματικού;, επιθετικούς/ κατηγορηματικούς και εμπρόθετους προσδιορισμούς και αποφεύγω>  βερμπαλισμούς –συσσώρευση πολλών και λόγιων λέξεων που θα μπορούσαν να περιττεύουν, αφού το νόημα που υποστηρίζουν δεν είναι ανάλογα απαιτητικό και δύσκολο-, λεκτικούς πληθωρισμούς- συσσώρευση συνωνύμων, επιθέτων κ.ά.-, επαναλήψεις, χαλαρή σχέση γλώσσα-περιεχομένου κ.ά.)

5. Επιθυμητή σύνταξη : 1 κύρια

                                       2 κύριες (παρατακτική σύνταξη)

                                       1 κύρια και μία ή δύο δευτερεύουσες

 

ΕΚΤΑΣΗ- 1- 2 γραμμές, 10-20 λέξεις (προσεγγιστικά)

 

ΚΚ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΦΡΑΣΗΣ ΣΕ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟ

 

4.13  Ανάπτυξη ή σχολιασμός μιας φράσης του κειμένου σε παράγραφο

 

Πρόκειται για τη διαδικασία ανάπτυξης ή σχολιασμού μιας δοθείσας ιδέας σε ολοκληρωμένη παράγραφο. Η φράση αυτή αποτελεί την αρχή ενός συλλογισμού που ο μαθητής οφείλει να ξετυλίξει, οργανώσει και ολοκληρώσει.

 

Στην ουσία πρόκειται για μια μορφή παραγωγής λόγου στο μικρο-επίπεδο δομής μιας παραγράφου. 

 

Μια ενδεικτική φράση: «Ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο σημερινός νέος είναι το φάσμα της ανεργίας που απειλεί να τον θέσει στο περιθώριο της ζωής».

 

Στην περίπτωση αυτή θα πρέπει να προσέξουμε τα εξής:

 

Ø  Αν το ζητούμενο είναι η ανάπτυξη της φράσης σε παράγραφο (ενδεικτικές διατυπώσεις: «Να αναπτύξετε τη φράση σε μια παράγραφο χ λέξεων» ή «Να αναπτύξετε το περιεχόμενο της φράσης σε μία παράγραφο χ λέξεων» κ.λπ.), τότε η φράση αυτή, αυτούσια, πρέπει να αποτελέσει τη Θεματική Περίοδο της παραγράφου, στις Λεπτομέρειες να διασαφηνιστούν, αποδειχθούν και τεκμηριωθούν τα δεδομένα που μας δίνει και στην Κατακλείδα να συναχθεί το απαιτούμενο συμπέρασμα. Στην περίπτωση αυτή εστιάζουμε στη φράση και το κείμενο (συμφραζόμενα) απλώς μας προσανατολίζει.

 

Π.χ. η δομή της παραγράφου για το παραπάνω παράδειγμα θα μπορούσε να είναι:

Θεματική Περίοδος: αυτούσια παράθεση της φράσης, π.χ. «Ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο σημερινός νέος είναι το φάσμα της ανεργίας που απειλεί να τον θέσει στο περιθώριο της ζωής.»

Λεπτομέρειες: ανάπτυξη της φράσης, π.χ. «Πράγματι η ανεργία αποτελεί… (αποσαφήνιση του προβλήματος και πώς και γιατί θέτει τον νέο στο περιθώριο της ζωής…)»

Κατακλείδα: ένα γενικό συμπέρασμα-κρίση περί της σοβαρότητας και επικινδυνότητας του φαινομένου σε σχέση με την περιθωριοποίηση που προκαλεί.

 

Ø  Αν το ζητούμενο είναι ο σχολιασμός της φράσης (ενδεικτικές διατυπώσεις: «Να σχολιάσετε τη φράση σε μία παράγραφο χ λέξεων» ή «Ποια είναι η άποψη – γνώμη σας για…» ή «Να αναπτύξετε την προσωπική σας άποψη για τη φράση αυτή σε μία παράγραφο…» κ.λπ.), τότε το νόημα της φράσης με μια πιο ελεύθερη εκφραστική διατύπωση πρέπει να αποτελέσει τη Θεματική Περίοδο της παραγράφου και να συνεχίσουμε με τον ίδιο τρόπο. Στην περίπτωση αυτή το κείμενο (συμφραζόμενα) μας βοηθά στην κατανόηση του νοήματος της φράσης, ώστε να προβούμε στο σχολιασμό, οπότε επιχειρούμε μια προέκταση της φράσης.

 

Π.χ. η δομή της παραγράφου για το παραπάνω παράδειγμα θα μπορούσε να είναι:

Θεματική Περίοδος: παρουσίαση του περιεχομένου-νοήματος της φράσης, π.χ. «Στη φράση αυτή ο συγγραφέας θίγει (ή Η φράση αυτή αναφέρεται… θίγει… εστιάζει…) το μείζον θέμα της ανεργίας που ταλανίζει κυρίως τους σημερινούς νέους και τους οδηγεί στο περιθώριο της ζωής».

Λεπτομέρειες:  ανάλυση και σχολιασμός της φράσης, π.χ. «Πράγματι, η ανεργία… (αποσαφήνιση του προβλήματος και πώς και γιατί θέτει τον νέο στο περιθώριο της ζωής…)»

Κατακλείδα: μια γενική προσωπική κρίση για τη σοβαρότητα και επικινδυνότητα του φαινομένου.

 

Ø  Αν το ζητούμενο είναι να αντικρούσετε (αντιεπιχειρηματολογήσετε) το περιεχόμενο μιας φράσης, τότε η φράση και πάλι θα αποτελέσει τη θεματική Περίοδο, στις Λεπτομέρειες όμως θα αναπτυχθούν αντιεπιχειρήματα που θα καταρρίπτουν τον ισχυρισμό αυτόν και στο Συμπέρασμα θα διατυπωθεί μια γενική κρίση περί της μη ορθότητας της αρχικής φράσης.

Στην περίπτωση αυτή επιχειρείται ένα «ρητορικό γύμνασμα», όπου θα πρέπει να ασκηθεί «αντίλογος» στο «λόγο» που διατυπώνεται στη συγκεκριμένη φράση.

 

Ø  Επίσης, πρέπει να προσέξουμε και τον τρόπο ανάπτυξης της παραγράφου (παραδείγματα, αιτιολόγηση, σύγκριση… συνδυασμό μεθόδων), τον οποίο μάς τον υποδεικνύει η δομή και το νόημα της φράσης. Ενδέχεται, βέβαια, να τον ορίζει με σαφήνεια και η άσκηση, οπότε είναι δεσμευτική η υιοθέτησή του.

 

Π.χ. η παραπάνω φράση πρέπει να αναπτυχθεί με συνδυασμό μεθόδων:

·         Με αιτιολόγηση του ισχυρισμού ότι η ανεργία οδηγεί στο περιθώριο, όπου βέβαια θα αναπτυχθούν σχετικά επιχειρήματα.

·         Με παράθεση παραδειγμάτων, υπό τη μορφή τεκμηρίων.

 

Ø  Τέλος, τον αριθμό των λέξεων που συνήθως ορίζονται από την άσκηση, π.χ. σε 80 περίπου λέξεις. Μικρά απόκλιση μίας γραμμής. Μη χωρισμός σε δύο παραγράφους. Μη υποχρεωτική κατακλείδα, όμως χρήσιμη. Όχι παραδείγματα, αν δε σας ζητηθούν.

 

Α. Ο πολιτικός που με αθέμιτα μέσα (κολακείες και υποσχέσεις) επιδιώκει να παραπλανήσει το λαό και να αποσπάσει την εμπιστοσύνη του, προκειμένου να αποκομίσει πολιτικά οφέλη, δεν έχει θέση στις σύγχρονες δημοκρατίες.

 

 

Β. Ο διάλογος των πολιτισμών, το  σύνολο δηλαδή των προσπαθειών που αποσκοπούν στην προσέγγιση και αλληλοκατανόηση εθνών με διαφορετικούς πολιτισμούς και θρησκείες, στο πλαίσιο του σεβασμού των δικαιωμάτων και της ιδιαιτερότητας του πολιτισμού κάθε λαού, δεν είναι αυτονόητος,  αλλά παραμένει απαραίτητος.

 

Γ. Η έννοια της διασκέδασης, της απαλλαγής του ανθρώπου από τις έγνοιες της καθημερινής ζωής με την εύθυμη διάθεση που τη συνοδεύει, συχνά παρανοείται από πολλούς νέους.

 

 

Δ. Στις περιπλανήσεις της ζωής σημασία έχει το ταξίδι και η Ιθάκη μπορεί να περιμένει.

 

 

Ε. Η ελευθερία είναι κάτι που όλοι απαιτούν για τον εαυτό τους και το τσιγκουνεύονται για τους άλλους. Ο νόμος πάλι είναι αυτό που όλοι επιδιώκουν να αποφύγουν , αλλά με χαρά επιβάλλουν. / ΠΗΓΗ

 

ΠΡΟΣΟΧΗ>ΔΙΧΟΓΝΩΜΙΑ ΕΠΙ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ> Η ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΑΥΤΟΥΣΙΑ Η ΦΡΑΣΗ Η΄ΜΙΑ ΠΑΡΑΦΡΑΣΗ ΤΗΣ? ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΕΓΚΕΙΤΑΙ, ΟΤΑΝ ΜΑΣ ΖΗΤΕΙΤΑΙ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ- ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΦΡΑΣΗΣ, ΟΧΙ Ο ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΤΗΣ. ΥΠΑΡΧΕΙ ΚΑΙ Η ΤΡΙΤΗ ΕΚΔΟΧΗ, Η ΦΡΑΣΗ ΝΑ ΜΠΕΙ ΣΕ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ, ΩΣΤΕ ΝΑ ΦΑΙΝΕΤΑΙ ΟΤΙ ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΤΟ ΑΤΟΦΙΟ ΠΑΡΑΘΕΜΑ ΑΠΟ ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ. ΥΠΑΡΧΕΙ, ΕΠΙΣΗΣ, ΤΟ ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΟ ΝΑ ΜΑΣ ΠΟΥΝ ΟΙ ΙΔΙΟΙ ΣΤΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΝΑ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΟΥΜΕ ΩΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ ΤΗ ΔΟΘΕΙΣΑ ΦΡΑΣΗ, ΟΠΟΤΕ ΛΥΝΟΝΤΑΙ ΤΑ ΧΕΡΙΑ ΜΑΣ. Η ΠΑΡΑΦΡΑΣΗ-ΝΟΗΜΑΤΙΚΗ ΑΠΟΔΟΣΗ ΦΑΙΝΕΤΑΙ ΜΙΑ ΠΙΟ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗ ΛΥΣΗ.

ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΤΩΝ ΣΚΕΨΕΩΝ/ ΤΗΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΤΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥΜΕ:

ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΤΩΝ ΣΚΕΨΕΩΝ/ ΤΗΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΤΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥΜΕ:

 

1. Τη λογική αλληλουχία των νοημάτων: τη λογική σειρά με την οποία είναι ιεραρχημένες οι ιδέες του κειμένου, που φανερώνει άλλωστε και τη σχέση που έχουν μεταξύ τους. Επιτυγχάνεται με:

·  Τη σαφή διάκριση των τμημάτων (πρόλογος, κύριο θέμα, επίλογος) και των υποτμημάτων του κυρίου μέρους.

● Τη σωστή διάταξη των ιδεών: χρονολογική: σε αφηγηματικά κείμενα

                                                   τοπική: σε περιγραφικά κείμενα

                                                       λογική: σε αποδεικτικά κείμενα

 

2. Τη συνεκτικότητα του κειμένου: τη νοηματική συνάφεια ανάμεσα στις προτάσεις, στις περιόδους και τις παραγράφους του κειμένου. Τη συνεκτικότητα συνιστούν:

·    η ενότητα

·   η αλληλουχία

 

3. Τη συνοχή: τη σύνδεση των προτάσεων, των περιόδων, των παραγράφων, των τμημάτων του κειμένου. Επιτυγχάνεται με:

·   Αντωνυμίες

·  Επανάληψη σημαντικών λέξεων (λέξεις – κλειδιά) των παραγράφων του κειμένου.

·  Νοηματική συγγένεια. Τα νοήματα σχετίζονται τόσο στενά, ώστε το ίδιο νόημα δείχνει τη σχέση ανάμεσα στις προτάσεις ή τις παραγράφους.

·   Διαρθρωτικές λέξεις – φράσεις/ πηγή

 

 

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΘΕΣΗ ΤΙΤΛΩΝ (ME ΣΧΟΛΙΟ)

Ανάλογα με τι θα σας ζητηθεί,  μπορείτε να :

 

1. Παραφράσετε το δοσμένο τίτλο του κειμένου, π.χ. « Η καταστροφή της ανθρωπιάς»- «Το τέλος της ανθρωπιάς μας».
2. Να βασίσετε το δικό σας τίτλο στο θεματικό κέντρο του κειμένου ή, εναλλακτικά, στη βασικότερη παράμετρό του.
3. Να χρησιμοποιήσετε τις λέξεις- κλειδιά του κειμένου και τα συνώνυμα- αντώνυμά τους.
4. Να χρησιμοποιήσετε ατόφιο λεκτικό σύνολο από το κείμενο, βαλμένο σε εισαγωγικά.
5. Να επιστρατεύσετε ατόφια ή να διασκευάσετε ανάλογα : τίτλους βιβλίων ή ταινιών με παρόμοιο θέμα, στερεότυπες εκφράσεις της καθομιλουμένης, γνωμικά και παροιμίες, λογοπαίγνια κ.ά.
6. Να χρησιμοποιήσετε : ρητορικά ερωτήματα, σημεία στίξης, σχήματα λόγου , ύφος χιουμοριστικό, ειρωνικό, καυστικό κ.ά.
7. Να επαναφέρετε στη μνήμη σας στερεότυπους, καθιερωμένους τίτλους , π.χ. από τα Μ.Μ.Ε., την καθημερινή εμπειρία κ.ά., τους οποίους θα τροποποιήσετε ή θα μεταφέρετε ατόφιους.

 

ΠΡΟΣΟΧΗ !

Για έναν επιτυχημένο τίτλο  :

Α. Έως 7 λέξεις προσεγγιστικά

Β. Ευστοχία και σαφήνεια με αφετηρία το θεματικό κέντρο του κειμένου

Γ. Πιστή εφαρμογή της εκφώνησης : τίτλος με σχόλιο ή χωρίς, επικριτικός ή εγκωμιαστικός, για σχολική ή ευρείας κυκλοφορίας εφημερίδα, για εισήγηση ή παρουσίαση (μην ξεχνάτε την περίσταση επικοινωνίας) , κ.ά.

ΚΚ

 

ΝΤΟΚΥΜΑΝΤΕΡ ΓΙΑ ΤΟ HALLOWEEN

https://www.youtube.com/watch?v=_0YJR4R2ZsU

 

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ SHORT STORY ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗΣ ΜΣΠ ΓΙΑ ΤΟ HALLOWEEN

Σας αρέσει το Halloween;

Τότε γράψτε μία σύντομη ιστορία- έως 300 λ.- με έμπνευση τη γιορτή αυτή και τοποθετήστε την στο φάκελο που αναγράφει HALLOWEEN MSP 2016.

Oι τρεις καλύτερες ιστορίες θα δημοσιευθούν στην εφημερίδα μας.

Τελική ημερομηνία: 04/11/16.